بهار قرآن قرار است بخشی باشد ثابت در ماه رمضان
که هر روز آیه‌ای و تفسیری را نقل کنم.

بهار قرآن ٣

قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْاْ إِلَى کَلَمَةٍ سَوَاء بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِکَ بِهِ شَیْئًا وَلاَ یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُولُواْ اشْهَدُواْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ (سوره آل عمران - آیه ۶۴)

ترجمه: بگو: «اى اهل کتاب! بیایید به سوى سخنى که میان ما و شما یکسان است؛ که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزى را همتاى او قرار ندهیم؛ و بعضى از ما، بعضى دیگر را -غیر از خداى یگانه- به خدایى نپذیرد.» هرگاه (از این دعوت،) سرباز زنند، بگویید: «گواه باشید که ما مسلمانیم!»

چند نکته‌ی تفسیری:

١ می‌توان بر مبنای مشترکات با کسانی که همه‌ی افکار و اهداف ما را قبول ندارند هم همکاری کرد. حتی اگر دین مشترکی هم در میان نباشد.

٢ در این آیه، برای نشان دادن اهمیت و مبنایی بودن توحید برای وحدت به سه تعبیر آن را توضیح داده است:
١. جز خدا نپرستیم
٢. کسی را شریک او قرار ندهیم
٣. غیر خدا را به خدایی نگیریم

٣ پذیرش اصل وحدت و دعوت به آن منافاتی با استقامت در عقیده و صحیح انگاشتن سخنان دیگران ندارد. به همین دلیل هم این آیه در انتهای‌ش تأکید می‌کند که «شهادت دهید که ما تنها گروهی هستیم که مسلمان و تسلیم حق‌یم»

۴ کلمه‌ی ارباب جمع است و نشان از تنوع در خدایانی دارد که پذیرفته‌ایم. ممکن است برداشت شود که خطاب اول این آیه با مسیحیان است که به تثلیلث معتقدند. اما چنین نیست و می توان این تعبیر را برای سایر اربابان زر و زور و تزویر و خطا نیز ساری داشنت.

۵ وحدت یکی از نعم الهی است که خداوند به مؤمنان اعطا می‌کند. اهمیت این نعمت به اندازه‌ای است که خداوند دوبار آن را در آیه‌ی صدوسه سوره‌ی آل عمران ذکر کرده است.

۶ محور اصلی وحدت، حبل‌الله است. روایات معانی مختلفی برای آن ذکر کرده‌اند که هیچ‌کدام تنافری با دیگری ندارد. حبل‌الله می‌توان اصل توحید، قرآن، اسلام، پیامبر یا اهل‌بیت باشد. و در معنای کلی هرگونه وسیله‌ی ارتباط با ذات خداوند است.

٧ نتیجه‌ی وحدت تألیف قلوب است و امنیت پایدار و نبود وحدت در جامعه او را به تباهی و سقوط سوق می‌دهد. (آیه‌ی صدوسه-آل عمران)

٨ خداوند مخالفان وحدت را به عذاب عظیم الهی تنذیر می‌کند و فرمان می‌دهد که به دنبال پراکندگی و اختلاف نباشید. (آیه‌ی صدوپنج-آل عمران)

٩ شاخصه‌ی وحدت در اندیشه‌ی اسلام ناب، جایگاه اساسی دارد و می‌توان آن را به عنوان تمیز و فصل ممیزه‌ی اسلام ناب و اسلام آمریکایی دانست. این را امام خمینی رحمة‌الله‌علیه در سال ۵۸ چنین گفته بود: «ای مسلمانان و ای مستضعفان عالم! دست به دست هم دهید و به خدای بزرگ رو آورید و به اسلام پناهنده شوید و علیه مستکبران و متجاوزان به حقوق ملت‌ها پرخاش کنید.»