روز گذشته برنامه ای با عنوان حقوق وبلاگ نويسان برگزار شد. ولی به علت سياسی شدن جو و حرفهای آقای سحرخيز جلسه به نتيجه مناسبی نرسيد. مطلبی را با عنوان حقوق وبلاگ نويسان ارائه می کنم.
مهمترين بحثی که در ابتدا بايد به آن پاسخ داده شود تا بتوان حقوق يک وبلاگ نويس را در ذيل آن مطرح کرد، تعريف و بلاگ و ويژگی های وبلاگ است و تمايز آن با ساير رسانه ها.
وبلاگ چيست؟ وبلاگ نوعی سايت ساده ای است که معمولا نظرات نويسنده در ان انتشار می يابد. پس از انتشار برای همگان قابل دسترس خواهد بود.
از اين رو که انتشار از سوی نويسنده صورت می گيرد و برای همگان هم قابل دسترسی خواهد بود، نمی توان قوانينی را که در مورد حوزه شخصی و حريم خصوصی افراد است در مورد ان به کار برد. قوانينی را که در مورد وبلاگ بايد مورد نظر باشد، قوانين مربوط به ازادی بيان خواهد بود.
از اصول پذيرفته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران، اصل آزادی بيان و عقيده است. (اصل ۲۳ و ۲۴) و البته ۳ شرط دارد:
۱- مخل مبانی اسلامی نباشد
۲- مخل حقوق عمومی نباشد
۳- مخل حقوق خصوصی نباشد.
با در نظر گرفتن سه شرط فوق در ساير موارد آزادی برای انتشار و بيان نظرات وجود دارد. البته اين شروط فقط مختص ايران نيست. تجاوز به حقوق ديگران يا مخالفت با نظام سياسی در همه قوانين جهان به عنوان جرم محسوب می شوند.
آيا وبلاگ احتياج به مجوز دارد؟ بر اساس قانون مطبوعات جمهوری اسلامی ايران، نشريات الکترونيکی نيز مشمول همان قوانين هستند.(ماده ۱-تبصره۳ قانون مطبوعات) ولی سئوال در اينجاست که آيا سايت های اينترنتی يا نشريات سايبرنتيک هم شامل اين قانون خواهند شد يا خير؟ در آئين نامه ای که از سوی دولت در اين باره منتشر شده است، تعريفی را برای نشريات الکترونيکی مشمول قانون مطبوعات ارائه شده است. در اين قانون نشريه الکترونيکی را نشريه ای می داند که با گذراندن همان مراحل نشريه چاپی منتشر خواهد شد.
با اين تعريف به نظر می رسد، قانون مطبوعات شامل نشريات سايبرنتيک نخواهد شد. و به طريق اولی شامل وبلاگ ها نخواهد شد.
با اين تفاصيل به نظر می رسد که قانون خاصی برای وبلاگ ها وجود ندارد. و وبلاگ شامل همان قوانين عام خواهد بود. يعنی قوانين مدنی و جزائی هم در اين باره خواهد بود و هيچ ويژگی و تفاوتی برای يک وبلاگ وجود ندارد.
از حقوق معنوی يک وبلاگ نويس چگونه می توان دفاع کرد؟ متاسفانه در سالهای اخير با توجه به نبودن قانون مدون درباره حقوق معنوی يک وبلاگ نويس و نيز عدم مطالبه، حقوق وبلاگ نويس تضييع شده است و نشريات چاپی بدون ذکر منبع يا نام نويسنده اقدام به انتشار مطالب وبلاگ ها می کنند. (برای مطالعه در باره اين حقوق اينجا را ببينيد)
با وجود اين منابع و قوانين به نظر می رسد باز در همه اين زمينه ها قانون دچار کمبودهايی( به خصوص در ضمانت های اجرائی) است. و بايد هرچه زودتر قوانين در اين باره تدوين گردد. ان شاءالله