یک ماه پیش که مشهد الرضا بودم، سری هم به فروشگاه کتاب آفتاب زدم. روی میز آقای عابس قدسی، کتاب «رجز-مویه» امید مهدی‌نژاد را دیدم که قرار بر نشرش در آینده‌ی نزدیک بود. این کتاب مجموعه‌ی بیست و یک غزل و یک چهارپاره است. خبر چاپ این کتاب را در راه دیدم.

پیش از این نیز کتاب دانشجویی، مجموعه‌ای از طنزهای ایشان با عنوان «کتاب سوم» منتشر کرده بود. این کتاب تنها پس از گذشت شش‌ماه به چاپ دوم رسید.

دو مجموعه‌ی «پیاده‌ها» و «پیش از اقیانوس» که مجموعه‌ی رباعی‌ها و اشعار سپید مهدی‌نژاد هستند، به زودی چاپ و منتشر می‌شوند.

فکر می‌کنم این اولین کتابی باشد که از این انتشاراتی منتشر می‌شود و به زودی نیز کتاب‌های دیگری هم‌چون «سرلوحه» از رضا امیرخانی را نشر خواهند داد.

رضا امیرخانی در گفت‌وگو با شهروند امروز:
... اگر دنبال تضاد نبودم، ارمیا را برمی‌داشتم و می‌بردم شلمچه و رمانم را در شلمچه می‌نوشتم...
ــــــــــــــــــــــــــ

ماه محرمِ سه سال، کتاب ارمیا را در اردوی راهیان نور می‌خواندم. شب تاسوعا بود که تمام‌ش کردم. تنها نشسته بودم و برای خودم اشک می‌ریختم.
من ارمیا را به شلمچه برده ام. ارمیای من هم همان‌جا شهید شد و از غربت مقتدای‌ش دق کرد. اصلاً من هم اون موقع درد غربت را درک کردم. فهمیدم که روزی باید خودم را برای مردن آماده کنم. اصلاً ما برای مردن به‌تریم تا زنده بودن. بی‌خیال دنیا و ما فی‌ها!

ارمیای من در همان شلمچه مرد. ارمیای من در «منهطن» اصلاً گذرش هم نمی‌افتد. ارمیای من اگر خانه‌اش را در دهانه‌ی آتش‌فشان بنا می‌کند، ساکت نمی‌نشیند تا فوران گدازه‌های تمدن غرب او را بسوزاند و او را در خود  حل کند.
ارمیای من بعد از مرگ برنمی‌گردد. مگر زمانی که دنیای آرمانی‌اش قابل تحقق باشد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
امیرخانی گفته است که کتاب‌ش را برای رمان‌خوان‌های حرفه‌ای نوشته است که دو بار باید بخوانندش. ما که به بیش از یک‌بارش نمی‌توانیم حتی فکر کنیم. ما رمان‌خوان آماتور نیستیم، چه رسد به حرفه‌ای‌اش.

با خواندن بیوتن، یادم به سید جمال الدین اسدآبادی افتادم. در وصف خودش گفته:
انا الغریب فی البلدان و الطرید عن الاوطان
غریب در شهرها و طرد شده از وطن‌ها!

بیوتن ِ امیرخانی هم توی همین چارچوب تحلیل می‌شود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
این‌قدر ذهن‌م با ارمیا درگیر است، که هنوز بی‌وتن را ارمیا می‌نویسم. پست اصلاح شد!!

تا وقتی رمان کاملاً خوانده نشده است، باید ادامه داد.

باید اول رمان را قورت بدهی. بعد کم‌کم برگردانی‌ش توی دهن و نشخوار کنی و مزمزه‌اش کنی.

اون موقع است که می‌فهمی نویسنده چی می‌خواسته بگوید.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
هم‌چنان در حال خواندن «بی‌وتن» ایم!
۳۰۰ صفحه‌اش تمام شده است...

اگر بخواهم خیلی شبیه خبرنگاران و خبرگزاری‌ها حرف بزنم، باید بگویم کتاب «تخته‌های سفید» کاری از مجموعه‌ی دانشجویی ولی‌نعمتان دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (دفتر اعزام مبلغ دانشگاه امام صادق علیه‌السلام) چاپ شده است و درباره‌ی اردوهای علمی-جهادی است و تجربیات مدیر اردوی جهادی‌ست و چاپ اولش هشتاد و هفت است و سه هزار تیراژ و نویسنده‌اش «علی بهادری جهرمی» است و مقدمه و تصحیح‌ش را «رضا امیرخانی» انجام داده، نشر ظفر در 3000 نسخه چاپ‌ش کرده است و برای خریدش با شماره‌ی تلفن 02188370141 تماس بگیرید و الخ.

اما این کتاب برای من این‌جوری بود. خسته از فوتبال آمده‌ام توی اتاق. نشسته‌ام و با علی در حال صحبت و مُخ‌پیاده‌کنی. موضوع‌ش هم تبلیغ جهانی اسلام و انقلاب است. دنبال آدم می‌گردند برای برخی فعالیت‌های‌شان و بحث‌هایی می‌کند درباره‌ی کار در فضای نت. آخرش می‌گوید: «راستی کتابِ من رو دیده‌ای؟» رفتم و کتاب را با پرداخت پول‌ش هدیه گرفتم!

نیم‌ساعته خواندم‌ش یک ضرب. حدود هشتاد و چند مینی‌مال و یک مقدمه‌ی کوتاه. (توی پرانتز عرض شود که می‌نی‌مال خوبی‌اش همین است که می‌شود در کمترین زمان بیشترین حجم مطالعه را داشت. بعد هم با شوق می‌گویی من در عرض نیم ساعت یک خواندن یک کتاب را به اتمام رساندم و دیگران هم فکر می‌کنند که نابغه‌ی دهری و این‌که عجب کرمِ کتابِ قوی‌ای هستی و چه اشتهایی و الخ. و پرانتر بسته) بله داشتم عرض می‌کردم. نویسنده‌اش (باید به نویسنده‌اش بگویم که چه‌قدر باکلاس شده است از وقتی کتاب‌ش چاپ شده است.) در این کتاب سعی کرده است تا با گزینش حاشیه‌هایی لطیف از برگزاری اردوی جهادِ علمی به بررسی حواشی و متن اصلی این‌گونه فعالیت‌ها بپردازد تا با معرفی چنین کارهایی -به‌خصوص برای مخاطب خاصش که معلمان هستند و دانش‌جویان تربیت‌معلم- دغدغه‌های افراد را برای اجرای چنین طرح‌هایی برانگیزد.

رویکرد مستندسازی و انتقالِ تجربیاتِ فعالیت‌های دانش‌جویی از کارهای پرخیر و برکت است. به‌خصوص که در این‌گونه فعالیت‌ها هرکس فقط یک دوره‌ی تحصیلِ خودش را می‌بیند و نمی‌تواند تجربیات، آثار و نتایج کارهای دیگران را ببیند و از آن‌ها بهره ببرد. پیش از این کتاب نیز دفتر اعزام مبلغ دانش‌گاه امام صادق علیه‌السلام کتاب دیگری را با عنوان «ماه‌عسل مجردها» منتشر کرده است که در آن خاطرات و گوشه‌هایی را از اردوی جهادی منتشر کرده است. ده-پانزده هزار نسخه از این کتاب تاکنون به فروش رسیده است. (خیلی از اسم‌ش خوشم اومده، اگر تند بخوانی‌ش می‌شه: «ماحصل مجردها»)

شاید اشکال اصلی این‌کار در این باشد که نویسنده‌اش، نویسنده نبوده است و نمی‌توانسته است آن‌چه را در ذهن دارد به درستی به مخاطب برساند و از سوی دیگر با حذف برخی از داستان‌های عینی‌تری که در جریان اردو برای افراد پیش می‌آید، تصور ملموس‌تری را برای مخاطب فراهم کند. مثلاً حضور خواهران اردو در داستان‌ها پیش آمده خیلی کم‌رنگ است. در حالی که یکی از مهم‌ترین و خاطره‌انگیزناک‌ترین بخش اردوهای جهادی همین صحنه‌های برخورد است که گاه به درام و تراژدی و کمدی‌های تأسف‌برانگیزی منجر می‌شود. به‌خصوص اگر یک‌سوی این ماجرا یک دانشجوی امام صادقی باشد، احتمال وقوع یک اتفاق عشقی-اکشن بیشتر می‌شود! (ما که توفیق نداشتیم، در این اردوهای «مختلط» شرکت کنیم. اما دوستان ناباب گفته‌اند که دیگران چگونه در این اتفاقات ساده دل‌شان به دلِ کسی پیوند می‌خورد یا یک برخورد نادانسته چگونه یک دعوای جانانه را باعث می‌شود. آخر این بیچاره‌ها تقصیر ندارند؛ «ندید بدید» هستند!) حذف برخی از این داستان‌ها را که در نُسَخ اولیه بوده است را نویسنده تأیید کرد و گفت که علی‌رغم نظر خودش، به‌توصیه‌ی دوستان بوده است که نباید این‌ها در نوشته بیاید. خوبیت ندارد که یک امام صادقی خاطراتِ برخوردش را با ضعیفه‌ها مکتوب کند و الخ.

باید اشاره شود که ویرایش این کتاب را برادر بزرگ‌وارم «جمال یزدانی دامت‌توفیقاته» انجام داده است و البته تصحیح آقا رضای امیرخانی هم بی‌تأثیر در اصلاح کار نبوده است. اما چینش و دست‌چین کردن، پرداخت مطالب وحذف‌هایی که صورت گرفته است، تا حدود زیادی در ویراسته و پیراسته شدن کار اثر داشته است.

مجموعاً کتاب خوبی‌ست و خواندن‌ش اگر برای شما جوک است، برای خیلی‌ها خاطره است!
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

صیغه‌ی شام، هر جوری که صرفش کنی، آخرش به خوردن ختم می‌شود.
هر لحظه فکر می‌کردیم الآن دیگر شام می‌آید، اما حضرات مسئولین کم نمی‌آوردند. دیگر به جای ما، خودِ معده‌ی نازنینمان داد و بیدادش درآمد!
بالاخره شام رسید.
خدا پدر مخترع کنسرو را بیامرزد! که اگر نبود، یک لشکر آدمِ گرسنه را کی سیر می‌کرد؟ مزه‌اش را هم که ما نمی‌فهمیدیم. راستش را بخواهید اصلاً نفهمیدیم کنسروِ چی هست!
آخر وقتی که روده بزرگه در حال بلعیدن روده کوچیکه باشد، همه چیز مزه‌ی کباب می‌دهد. حتی قاشقِ یک‌بار مصرف!
ص24
* * *
پخشِ اذانِ مدرن!
کلی آی‌کیو به خرج دادیم تا یادمان افتاد «هادی» توی گوشی‌اش «اذان» دارد.
هیچ کدام از مؤذن‌ها نبودند و وقت اذان هم گذشته بود. گوشی را گذاشتیم پشت بلندگو و صدا را تا ته زیاد کردیم.
اما می‌دانید این اصل کلی در مُبایل وجود دارد که وقتی یک تراک تمام می‌شود، گوشی خودبه‌خود شروع به پخش تراک بعدی می‌کند و نیز می‌دانید صدای تنها بلندگوی روستا در کل منطقه طنین می‌افکند. حالا تصور کنید:
همه داخل حیاط ایستاده‌اند، بعد از اتمام اذان، صدای جدیدی شروع شد:
«حسنی نگو بلا بگو، تنبل تنبلا بگو...»
ص39
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بقیه‌اش با خودتان باشد که بخرید و بخوانید.

 به‌پیوست متن مقدمه‌ی رضا امیرخانی بر کتاب تخته‌های سفید موجود است!

رفتن امیرخانی از لوح و پس از آن از انجمن قلم، نوید می‌داد که او به دنبال تکمیل کتابش است که مدت‌هاست مشتاقانش صف کشیده‌اند. از شایعه‌ها و خبرها تا انتشار گوشه‌ها و حواشی نگارش این کتاب، و در مصاحبه‌ها و پیش‌بینی‌ها، نام «بی وتن» را در رسانه‌ها زنده نگه داشته است. بعید می‌دانم تاکنون کتابی در ادبیات داستانی ما، این‌قدر پیش از انتشار مخاطب و منتظر داشته است.

«منِ او»، «نشت نشا»، «داستان سیستان»، «ناصر ارمنی» و «ازبه» و «ارمیا» عناوین کتاب‌هایی است که از این نویسنده تاکنون منتشر شده است. استقبال بالای مخاطب از این کتب توانسته است امید را به بهبود سیستم توزیع و مخاطب‌یابی در میان ادبیات متعهد دوباره زنده کند.

«بی وتن» حاصل سفر یازده ماهه‌ی نویسنده‌اش به آمریکاست. سفری که امیرخانی از بیان جزئیاتش طفره می‌رود. تنها به ذکر کلیات و بخش‌های خیلی محدود در بخش‌هایی از «نشت نشاء» بسنده کرده است.

سه سال پیش مجموعه «قصه هشتاد و چهار» به انتخاب مصطفی مستور داستان‌نویس نام آشنا تدوین و گردآوری شد. او به عنوان دبیر این مجموعه کوشیده بود داستان‌هایی را در کنار هم قرار دهد که به راحتی با مخاطب خود ارتباط برقرار کرده و از سویی دیگر بیانگر جهان‌بینی و نگاه نویسندگان مذکور به مفهوم روایت و داستان باشد. در این کتاب یکی از فصول رمان «بی و تن» از رضا امیرخانی منتشر شد. اما نمی‌توان با خواندن یک فصل از کتاب نمی‌توان درباره‌اش نظر داد. به‌خصوص چون امیرخانی بارها گفته است که بازنوشتن کتاب را از ابتدا آغاز کرده است و احتمالاً آن فصل نیز دیگر چیزی نباشد که پیش از این منتشر شده بود. برای بررسی «بی وتن» باید منتظر نسخه اصلی ماند. نسخه‌ای که عشاق سینه‌چاک رضا امیرخانی را مبتلای خود کرده است!

یکی از چیزهایی که پیش‌بینی‌ها را درباره‌ی کتاب تازه را سخت می‌کند، ابهام در معنای عنوان این کتاب است. امیرخانی در این‌باره گفته است: «مهمترین شاهرگ گردن در عربی «وتین» است. «وتن» یعنی آن رگ را زدن، قطع الوتین! اما واقعیت امر این است که این اسم هیچ ربطی به این چیزهایی که من گفتم ندارند! باید کتاب را خواند تا پی به منظور نویسنده برد.»

درباره‌ی مضمون و محتوا نیز می‌گوید: «در «بی و تن» دنبال هویت ایرانی هستم در مواجهه با تمدن غرب. من به جای این که بیایم هویت ایرانی را در خیابان‌های ‌مرکزی تهران دنبال کنم، رفتم هویت ایران را در ایالات متحده دنبال کردم تا خانه در کنار آتشفشان بنا کرده باشم. به نظر من برای شناخت هویت ایرانی باید به جایی برویم که بیشترین فشار و هجمه از آنجا نثار هویت ایرانی می‏شود. اگر بخواهیم هویت ایرانی را در مسجد و حسینیه پیدا کنیم، مشکل این است که معلوم نیست در مواجهه چه جوری جواب می‏دهد، ولی اگر رفتیم در بطن تمدن غرب و در متن مدعی این تمدن، در پایتخت تمدن غرب، دنبال هویت ایرانی گشتیم، کار سنگین‌تری را انجام داده ایم.»

طبق گفته‌ی مدیر نشر علم، ناشر این کتاب، در صورتی‌که همه‌چیز طبق روال طبیعی خود پیش رود، رمان «بی‌ وتن» در روز دوم نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در غرفه‌ی این مرکز نشر توزیع خواهد شد.

در بخشی از این داستان آمده است: «ارمیا می‌گردد به دنبالِ یک لغتِ فارسی تا بگذارد به جای پرای‌وِسی! پیدا نمی‌کند. حریمِ خصوصی هم نیست معنای درستِ پرای‌وسی. سرِ آرمیتا داد می‌کشد: - تو دیگران را واردِ پرای‌وسیِ من کرده‌ای آرمیتا! این کار قطعا درست نیست.
به‌جای آرمیتا خشی جواب می‌دهد:
- اصلا "قطعا" یک لغتِ فارسی است که بایستی از ذهن‌ت حذف‌ش کنی! "قطعا" وجود ندارد... تو مشکل‌ت زبانِ تفکر است. زبان! زبانِ مادری‌ت را باید چنج کنی ارمیا!
- برای عوض کردنِ زبانِ مادری آدم باید مادرش را عوض کند نه زبان‌ش را، کاری که تو کردی...»