نگارش پست قبلی لینک مطلب معرفی کتاب «نهضت های اسلامی و انقلاب اسلامی» را پیدا نکردم و به نظرم آمد که در وبلاگ‌م موجود نیست. از روی اینترنت آن را یافت و بی‌ویرایش مجدداً بازنشر می‌دهد. این معرفی را برای آخرین شماره‌ی نشریه‌ی هفت‌قفل نوشته بودم.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

کتاب «نهضت های اسلامی و انقلاب اسلامی» بخشی از مجموعه بحث‌های دکتر کلیم صدیقی به اضافه‌ی سرمقاله‌ها و تحلیل‌های سیاسی وی از مسائل جهان اسلام تحت عنوان کلی Issuesin the Islamic movement است که در شش جلد از سوی مؤسسه‌ی اسلامی لندن منتشر شده است . ناشر اثر آن را در حقیقت جلد دوم «مسائل نهضت های اسلامی» از همین مؤلف فرض کرده است.

دکتر کلیم صدیقی در میان اندیشمندان معاصر به «آینده‌ی دورتر» می‌نگرد و معتقد به یک «مبارزه جهانی» برای تشکیل و تجمع «کل امت» است. او بدون اعتقادی به هر گونه تشکیل حزبی، خواستار مبارزه‌ای است که به تشکل و پیدایش دولت‌های اسلامی –نظیر جمهوری اسلامی ایران– بیانجامد. (مقدمه –صفحه ۷ – سیدهادی خسروشاهی).

دکتر کلیم صدیقی نمونه رهبری امام خمینی (ره) در ایران از بهترین الگویی می‌داند که دیگران نیز باید از آن پیروی کنند: « نبرد ما برای تشکیل امت، یک نبرد همه جانبه و در تمامی ابعاد و فعالیت‌های انسانی خواهد بود، این نبرد در نقاط مختلف جهان و در سطوح مختلف دنبال خواهد شد…. اولین نقطه‌ای که این نبرد در آنجا به پیروزی دست یافته و به تشکیل دولت اسلامی منجر شده است، ایران کنونی است که باید رهبری این مبارزه‌ی جهانی برای تشکیل امت را به دست گیرد» (مقدمه – صفحه ۹ – سیدهادی خسروشاهی)

اولین مقاله‌ی این کتاب «تاریخ اسلام در مرحله‌ای جدید » نام دارد که به اهمیت انقلاب اسلامی در ایران اشاره دارد. و از اینکه صدای انقلاب ایران «به وضوح شنیده نمی‌شود» اظهار ناراحتی می‌کند:«تمام بخش‌های حرکت اسلامی باید منابع خود را بسیج کرده و در راه دفاع از بخش اصلی و بی دفاع که در ایران است، بکار گیرند.»

مقاله‌ی دوم هدف‌ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی را مورد مطالعه قرار داده است. این مقاله به تضاد کفر و ایمان و ابزارهای کفر در خانه اسلام می‌پردازد  دکتر کلیم صدیقی معتقد است که مبانی تمدن غرب با اسلام در تضاد است، و هر گونه تلاش برای هماهنگ سازی میان فرهنگ غرب و اسلام را با روح تعالیم اسلامی در تضاد می‌بیند و از این روست که می‌گوید:
«ما مسلمانانی که با فرهنگ غربی تعلیم یافته‌ایم، از پست ترین مسلمانانی هستیم که به این امت وابسته شده یا بهتر بگوئیم آن را آلوده کرده‌ایم » ( صفحه ۱۷ )
کفر جدید در مظاهر زیبایی علم، فلسفه، تکنولوژی، دموکراسی و پیشرفت تجلی می‌کند و این نوع کفر، یک اعتماد ظاهری به خدا را نیز حفظ کرده است . (صفحه ۲۹)
اصولا تا زمانی که سبک و روش زندگی یک روشنفکر –و لو به ظاهر مسلمان– به شکلی ماهیت غربی دارد، او را باید به عنوان ابزار کفر در جوامع مسلمان به حساب آورد. (صفحه ۲۹)

اغراق نیست اگر گفته شود که حکومت‌های قومی با ظاهر استقلال یافته ، امروز بعد از دوره‌ی استعمار قدیم، بیش از آنچه که در روزهای اوج استعمار بودند، به غرب تکیه دارند (ص ۳۰)

من معتقدم که انقلاب اسلامی در ایران اولین شکست کفر به دست اسلام از آغا زجهانی شدن کفر به شکل تمدن غربی است (ص ۳۲) اگر انقلاب اسلامی در ایران فقط یک «رویداد ایرانی» با هدفی محدود برای سرنگونی یک حاکم ظالم به خصوص و جایگزین کردن آن با یک رژیم اسلامی بود، آنگاه اعتقاد نداشتم که لازم بود همه کس در ایران و در خارج توجه زیادی به آن مبذول دارند و نیازی نبود که مراکز قدرت جهانی کفر، دو ابر قدرت و موکلین آنها، این مقدار به ایران اسلامی حسّاس باشند و این مقدار عظیم از وقت، توطئه و نیروی نظامی و سایر منابع خود را در تلاش برای نابودی آن در داخل ایران و برای جلوگیری از گسترش آن به سایر امت اسلامی، صرف کنند (ص ۳۳-۳۲)

اگر انقلاب اسلامی، یک انقلاب محدود شده بود –محدود به اهداف، روش‌ها، کاربردها و جهانی بینی– کفر آن را تحت کنترل خود در می‌آورد و آن را چون آتشی در انباری دور افتاده فرو می‌نشاند. (ص ۳۳ )

ایران اسلامی (در حالی که هنوز در نخستین مراحل ظهور خود است ) یک نقش جهانی را عهده دار شده در رأس یک حرکت بین‌المللی قرار گرفته است ولی هنوز در ایران به طور کامل ارزیابی نشده که چنین نقشی را برای نظام اسلامی بوجود می‌آورد. (صفحه ۳۳) جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق نیز مرزهای بین اسلام و کفر را مشخص تر کرد (صفحه ۳۴)

جنگی که از سوی عراق بعثی بر ایران اسلامی تحمیل گردیده جنگ بین کفر و اسلام است، اگر چه سربازان آن مسلمان هستند (صفحه ۳۶)

زمان به سود حکومت اسلامی است امت مسلمان یکروزه زمام امور و سردمداری تاریخ را از دست نداده است و نیز نمی‌تواند آن را در یک زمان کوتاه به دست آورد.
مشکل این است که متأسفانه رژیم های ضد مذهبی، هم اکنون یک «اسلام آمریکایی» را تبلیغ می‌کنند آنها مبالغ هنگفتی برای ایجاد «مؤسسات اسلامی» در سراسر نقاط جهان خرج می‌کنند چنین مؤسسات اسلامی به «گماشتگان اداری اسلامی» با حقوق‌های بالا مجهز می‌باشند که با احزاب ضد مذهبی به عنوان ظاهرا اپوزیسیون به صورت جبهه‌ی متحد در آمده‌اند. (ص ۳۴ )

عامل دیگری که موجب فشار بیشتر بر ایران می‌گردد، انتظارات روز افزون توده‌های مسلمان از ایران اسلامی است ( ص ۳۵ )

دست‌آوردهای صنعتی فراوان غرب و توانایی آن در قبولاندن این نکته به مردم که موفقیت، تنها سراغ کسانی می‌رود که از غرب تقلید می‌کنند، عامل جذب می‌باشد. (ص۳۵)

وجود مسئولین و یا مأمورین مسلمان، یک نظام سیاسی را الزاماً «اسلامی» نمی‌کند این نکته حائز اهمیت است، تقریباً تمام نظام‌های سیاسی که امروزه در کشورهای مسلمان نشین وجود دارند، محصول کفر می‌باشند روشنفکران غرب زده‌ی مسلمان عهده دارند بزرگترین کفر سیاسی دنیای جدید « ناسیونالیسم» و به دنبال آن با فاصله کمی «دموکراسی» و سپس «سوسیالیسم» (دیکتاتوری پرولتاریا) و کاپیتالیسم و بی بند و باری ناشی از آْنها می‌باشد (ص۳۶)

تمامی مسلمانانی که در خارج از ایران در سراسر جهان زندگی می‌کنند، تحت سلطه‌ی کفر به سر می‌برند کفر سلطه‌ی خود را بر جوامع مسلمان رها نخواهد کرد مگر این که با نیروی برتر اسلام روبرو گشته و در برابر آن شکست بخورد (ص۳۷)

انقلاب اسلامی ایران شکستی عظیم بر کفر وارد کرده است و در واقع، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران نخستین شکست غرب به دست اسلام و در دنیای معاصر است، هم اکنون تاریخ اسلام مملو از پیروزی بر کفر است، ولی اسلام از زمانی که نقش جهانی کفر به دست تمدن افتاد، پیروزی واقعی بر کفر نداشته است، اغراق نیست اگر بگوئیم که در تمامی پیروزی‌های پیشین اسلام بر مظاهر محدود موضعی کفر بوده و این نخستین پیروزی قاطع اسلام از آغاز جهانی شدن نیرو و سلطه‌ی کفر در تمدن غرب به شمار می‌رود و هم اکنون غرب با به راه انداختن کوشش و تلاش سراسری، با هدف محدود کردن نفوذ انقلاب اسلامی، به ماهیت جهانی برخورد اسلام و کفر اعتراف کرده است. بنابراین باید نتیجه بگیریم که پیروزی انقلاب اسلامی بر کفر در ایران تمام و کامل است همین طور باید بپذیریم که انقلاب اسلامی ایران بیانگر آغاز یک درگیری جهانی بین اسلام و کفر و میان حق و باطل به شمار می رود (ص۳۷)

هیچ واقعه‌ای تاکنون به اندازه‌ی انقلاب اسلامی در ایران اذهان امت اسلام را به خود مشغول نداشته و روح آنها را تسخیر نکرده است؛ همانطور که هیچ حادثه و مبارزه‌ای در طول تاریخ اسلام ، استکبار جهانی کفر را به اندازه‌ی انقلاب اسلامی در ایران به وحشت و هراس نیافکنده است (ص۳۸)

نخستین دستاوردهای انقلاب اسلامی در ایران فهرست وار این است:
۱- شکست کامل کفر در تمام ابعادش، به ویژه شکست نیروهای سیاسی، نظامی و اقتصادی
۲- تأسیس یک نظام و حکومت اسلامی و نهادهای آن با ارشاد یک رهبر
۳- تبدیل جامعه‌ی جاهلی به یک جامعه‌ی اسلامی
۴- پی گیری آشتی ناپذیر جنگ علیه دشمنان اسلام هستند که حیات و بقای آنها را تداوم می‌بخشد، ولی با آغاز حرکت پیروزمند اسلامی، سرنوشت چنین حکومت‌ها، رژیم‌ها، حکام و نظام‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به زباله دان تاریخ ختم خواهد شد (ص ۴۲ )

نیروی جهانی کفر، در انتظار به مبارزه طلبیده شدن و شکست خوردن از سوی نیروی جهان اسلام است. این امر ناتمام تاریخ است، پس بیائید به پیش رویم و آن را به پایان رسانیم که پیروزی نهایی از آن ماست و این تقدیر محتوم الهی است «لیظهره علی الدین کله و لو کره الکافرون» (ص ۴۵)

این کتاب از سوی انتشارات اطلاعات با ترجمه استاد سید هادی خسروشاهی منتشر شده است.

معرفی کتاب: مجموعه‌ی کتاب‌های حرکت اسلامی معاصر
به کوشش، ترجمه و تألیف: سید هادی خسروشاهی
انتشارات اطلاعات

1-    شهید نواب صفوی؛ فدائیان اسلام؛ تاریخ، عملکرد، اندیشه
2-    دکتر اسحاق موسی الحسینی؛ اخوان‌المسلمین؛ بزرگترین جنبش اسلامی معاصر
3-    حرکت اسلامی فلسطین
4-    شهید دکتر فتحی شقاقی؛ امام خمینی، تنها گزینه
5-    دکتر کلیم صدیقی؛ مسائل نهضت‌های اسلامی
6-    دکتر کلیم صدیقی؛ نهضت‌های اسلامی و انقلاب اسلامی ایران

این مجموعه کتاب‌ها در طول سال‌های دهه‌ی هفتاد و شصت شمسی گرد آمده است و به زیور طبع آراسته شاده است. هرچند این کتاب‌ها شاید از بعد تاریخی اندکی بیات شده باشند، اما همچنان به عنوان منابع خوبی برای آشنایی با نهضت‌های اسلامی معاصر در جهان اسلام مؤثر هستند.

در کتاب فدائیان اسلام، دو بخش عمده موجود است. بخش اول که تقریرات شهید نواب صفوی است، درباره‌ی تشکل و برنامه‌های فدائیان اسلام سخن گفته شده است. و در بخش دوم اسناد و نیز دیدگاه‌های شهید نواب صفوی در قالب کتاب جامعه و حکومت اسلامی بوده است، افزوده شده است.

در کتاب اخوان المسلمین، نویسنده در دو سرفصل، مطالب خود را منتشر کرده است: بخش نخست به امام حسن البنا، رهبر اخوان المسلمین پرداخته است و در بخش بعد، روابط و برخوردهای جمال عبدالناصر با اخوان المسلمین را به تصویر کشیده است.

کتاب سوم به تاریخ حرکت‌های اسلامی در فلسطین پرداخته است. البته مشکل اصلی این کتاب قدیمی بودن شدید آن است که تنها تا سال 1967 را مورد مداقه قرار داده است.

کتاب چهارم که از نقاط قوت این مجموعه است، سه مقاله از شهید بزرگوار، فتحی شقاقی –دبیرکل جهاد اسلامی فلسطین- اختصاص داد؛ امام خمینی، تنها گزینه، شیعه و سنی، غوغای ساختگی و نیز مرکزیت مسئله‌ی فلسطین عناوین این مقالات را تشکیل می‌دهند.

کتاب پنچم اندیشه‌های دکتر کلیم صدیقی درباره‌ی مسائل جهان اسلام است. این نوشتارها منتخبی از نوشته‌های دکتر کلیم صدیقی با عنوان «Issues in the Islamic movement» می‌باشد که در لندن منتشر شده است. دربار‌ی فعالیت‌ها، اندیشه و عمل سیاسی مسلمین در دوران استعمار، نخستین گام نهضت جهانی اسلام، ناسیونالیسم، تحلیل شرایط کنونی و موضوع اسلام وغرب پس از مسئله‌ی بوسنی عناوین اصلی این کتاب هستند.

کتاب ششم این مجموعه نیز به قلم دکتر کلیم صدیقی است که درباره‌ی جایگاه انقلاب اسلامی ایران در میان نهضت‌های اسلامی معاصر و تحولات پس از انقلاب در این نهضت‌ها اشاره دارد که به تفصیل در جای خود معرفی کرده‌ام.