ضمانت اجرای تکلیف

گاهی اوقات انسان از اطلاعاتی که در اطراف‌ش وجود دارند و دسترسی به آن‌ها برای‌ش سهل است، به رغبت و طوع دست برمی‌دارد تا مبادا آثار آن آگاهی برای‌ش سختی آفرین شود. آگاهی مسئولیت‌زا است و جهل آسودگی.

اما گاهی انسان پس از آگاهی خود را به نادانی می‌زند تا مبادا خطایی که خود هم بر آن واقف است، مبادا که گریبان‌گیرش شود. داستان زمانی عوض می‌شود که آگاهی دیگران و فشار هم به مدد آگاهی می‌آید و آن زمان است که دیگر نمی‌شود بی‌عملی را توجیه کرد.

همه‌ی ما در انجام تکالیف و وظایف جز بعد آگاهی، انگیزه را هم نیاز داریم. گاه این انگیزه فرار از فشار و تنبیهات می‌تواند باشد. اگر ترسی و حسابی و کتابی دقیق در پیش نباشد، خیلی‌های‌مان مرزهای اخلاق را در می‌نوردیم و به سهولت بر ضعفا یورش می‌بریم و می‌دریم‌شان.

قدرت افکار عمومی در نظام‌های مردم‌سالار نقش تنبیهی را بازی می‌کند که در صورت عدول از انجام وظیفه افراد را به محکمه‌ای می‌کشاند که میلیون‌ها نفر هیئت منصفه دارد. این‌جاست که انصاف به یکی از مبادی و مبانی حکومت تبدیل می‌شود و حاکمان را به پاسخ‌گویی فرامی‌خواند.

نظام دینی علاوه بر افکار و آراء عمومی و ضمانت‌اجراهای قانونی، دارای پشتوانه‌ی دیگری هم هست و آن امر درونی تقواست. بر این مبنا اگر ملکه‌یی درونی بر رفتارهای بیرونی انسان حکومت نداشته باشد نفس اماره، انسان را به سوء امر می‌کند و از مسیر حق برکنار می‌کند. این ضمانت اجرای قوی متأسفانه در جامعه‌ی امروز ما چندان ضعیف شده است که هیچ‌کس دیگر بر سر آن نیست که نقش اخلاق را در جامعه‌ی گرگ‌رفتارمان تقویت کند. همه می‌دانند که این اخلاق روزی گریبان خودشان را هم خواهد گرفت.

/ 3 نظر / 13 بازدید
حسین

چند وقته دارم به یک همچین چیزهایی فکر می کنم. خوب نوشتی و با یک عکس، خیلی مطلب ها را رساندی. گفتم این حرف ها آسون، ولی اجراش . . . خدا کنه از پس این امتحان بربیایم[گل]

رهرو

سلام ضمانت اجرای تکلیف، اگر تنها و تنها تفوا باشد در همه ابعادش ( سیاسی، اجتماعی و دینی ) دیگر جایی برای ان قلت های بعدی نمی ماند. همه مان مالک اشتر زمانه مان می شدیم. چرا که " و من یتق الله یجعل له مخرجا" - قطعا در تصمیم گیری ها، تصمیم سازی ها، اجرائیات و .... راه درست را خدا بر دل با تقوا جاری خواهد کرد. نمونه اش را در تصمیمات و مواضع رهبری و پیش از ایشان، حضرت امام می توان دید. شاید موثرترین بعدی که در تربیت مدیران آینده باید به آن توجه کرد، تربیت درونی و توجه دادن به قدرت تقوا باشد و جالب اینکه نظام تربیتی غرب در حال استفاده از این پتانسیل انسان است در جهت اهداف خود. یعنی ممکن است با شخصی که متربی آن فضا باشد برخورد کنیم و چنان دقتی در مسائل از وی ببینیم که خیلی از آن ها همان ملکه تقوا است که بدون توجه به نام و اثراتش در وجودش فعال شده است. -------------- شاید تذکر چند سال پیش رهبری مبنی بر لزوم رعایت تقوای سیاسی هم مبتنی بر همین اصل بوده. ( ببخشید درس پس دادم )